• Соз туралы

Соз туралы

Создыңқоздырғыштары – гонококтер. Гонококктер- бұл бір-біріне ойыс жағымен жатып, жұппен орналасқан атпақ бұршақ түріндегі грамтеріс диплококктер. Жұқпа ошағы ауру адам болып табылады.  Соз ауруының қоздырғышы көп ретте жыныс қатынасы  арқылы жұқтырылады,  ал күнделікті затттарды қолданғанда  (орамал, іш киім) жұқтыру қауіпі сирек болып табылады.Бленнорея кезінде ананың зақымданған туу жолдары арқылы нәресте ауруды жұқтыруы мүмкін.

Создың ағымы

Ауру  жұқтырылғаннан кейін 3-5 тәулік аралығында сезіне басталады,  жіті және созылмалы түрінде өтуі мүмкін. Жіті соз сілемейдің шығуы,  кейін ірін шығуы, қышыма, күйдіру, немесе түтіктің ауырсынуымен сипатталады, жиі кіші дәретттің ауырсындырып шығуы- бұл уретриттің белгілері.  Көптеген адамдар   алғашқы кезеңдерінде аурудың белгілерін  сезбейді.

Ер адамдарда жұқпа атабезқосалқысының үлкеюі, ауырғыштығы, жалпы қызбалық халі айқындалғанда, кіші дәреттің шығу өзектерінен атабезқосалқысына таратылып қабынуды шақырады. Емдеу қабылдамаған жағдайда қабыну 3-4 аптадан кейін созылмалы түріне айналуы немесе қосалқының өлуімен аяқталуы мүмкін . Соның ішінде енбау да қабынуы мүмкін. Кейбір жағдайларда ауру несептік қуыққа өтіп, зәрағарларға таратылып, бүйрек ауруын шақырады. Әйелдерде жіті созымы ер адамдардағыдай ауру ағымы болады. Аурудың белгілері мен ағымдары бірдей.  Жыныс мүшелерінің сыртқы аймақтарының іріндеуінен  экземаның  дамуы мүмкін. Созбен ауырған әйелдердің 8-20%   бартолин безінің зақымдалуы байқалады. Бұл түтіктердің сыртқы тесіктерінен слемейлі-ірінді бөлінділердін шығуы, ауырсынуы, үлкен жыныс еріннің үлкеюі түрінде белгіленеді. Әйелдерде кольпит, эндоцервицит, эндометрит, сальпингоофорит сияқты создың  белгілері болады. Жиі жағдайларда соз әйелдер бедеулігінің болуына әсер етеді. Жақында жыныс жолымен берілген аурулардың арасында соз ауруы жетекшілік орны  алған. Осының себебі,  аурудың әйелдерде белгісіз түрде  өтуіне байланысты және  олар ауруды сезбегендіктен  жыныс серіктестеріне жұқтырудан. Бірақ жүктілік немесе  жасанды түсік   жасырын жұқпаны «белсендіруі» мүмкін.  Әйелдердің ағзасындағы созды шақыратын гонококтың  болуы төмендегідей

  • ірін сипатындағы бөлінділер;
  • себепсіз қан ағуы;
  • жыныс мүшелерінің қышуы;
  •  кіші дәреттің ауырсындырып шығуы;
  •  іш астындағы ауырсынуы

 сияқты белгілерін атауға болды.

Ер адамдарда создың емдеуі қазіргі медициналық құралдарымен өте тез емделеді. Соз ауруымен ауырған адам қайта ауыруға тез шалдығады. Бұл аурумен ауырған адам толық емделуі үшін аз қимыл- әрекет жасау, велосипедті теппеу,  мініс жүрмеу, жыныс байланысының шектелуі, арақ-шарап ішпеу керек. Ер адамдарында созды емдеу алдында  нақтаманы өткізу жеңіл: аурудың әйгіленістері жұқтырылғаннан кейін бір аптаның аралығында, кейде келесі күні белгіленеді. Ондай белгілері

  • сары-көк немесе ары-қоңыр түсіндегі ірінді бөлінділер;
  • кіші дәреттің шығу өзегінің қышуы;
  • кіші дәрет шығу кезінде күйдіруі;
  • кіші дәреттің шығу өзегінің сыртқы тесігінің  қызаруы, ісіну;
  • кіші дәреттің шығу өзегінің сыртқы тесігінің айналасында кішігірім жаралар жатады.

Әйелдерде де, ер адамдарда да создың айқынсыз белгілері басқа аурулардың

  • қөзден ірінді бөлінділер, кірпкітердің жабысуы және конъюктивиттің басқа белгілері;
  • қызылиек қанағыштығы, ауыз иісі, сілекейдің артық шыңуы және стоматиттің басқа белгілері ;
  • тамақтың ауырсындыруы, ауыз қуысының қызаруы және қыспаның басқа белгілері;
  • анустық тесігінің қызаруы, қышуы белгілері мүмкін.

Ережегідей, соз  жыныс немесе байланысқан жолдарымен (туу кезінде ауру шешесінен балаға) жұқтырылады, бірақ мамандар тұрмыс әдісімен жұқтырылғанын да теріске шығармайды, жиі үш жасқа дейін қыздар ауру ата-аналарынан жуғуына ұшырайды. Егер созбен жұқтырылған белгілерін анықтасаңыз және жақын арада қорғаусыз жыныс байланыста болсаңыз дәрігерге баруыңыз қажет. Тек қана создың уақытысындағы нақтама және емдеуі осы аурудың асқынуларынан қашуы мүмкін. Ер адамдарында уақытысында анықталмаған жұқпа

  • простатитке;
  •  атабездер және жыныстық мүше қабынған түрлі ауруларына (баланопостит, кавернит, орхит);
  •  жыныстық дисфункцияларына;
  •  бедеулікке

соқтырады.

Созды емдемегендіктен әйелдерде асқынулары

  • жатыр мен қосалқылардың қабыну аурулары;
  • жатырдан тыс жүктілік;
  • түсік қатері;
  • мезгілінен ерте босануы;
  • босанғаннан кейін түрлі асқынулары;
  • балаларының кемдік туулуы;
  • бедеулік;
  • жыныстық салқындық сияқты асқынулары болуы мүмкін.

Ауру анамен туылған нәрестелерде аурудың жалпы ауыр жағдайы, көз, мұрын, жыныс мүшелері, буындардың қабынуы, соқырлыққа соқтыратын, көз іріндерінің шығындылары сияқты  белгілері болады.

Әлемдік Денсаулық Сақтау Ұйымының сарапшылары келесі сандарды атайды: әлемде жыл сайын 200 млн-нан астам адамдар соз ауруымен жұқтырылады, оның ішінде адамдардың 80% 16-30 жас аралығында жас тобына қатысты. Бұл ауру ұзақ уақыт бойы (трихомониаздан кейін) ЖҚА-ның таратылуы бойынша екінші ауру деп есептеледі. Сондықтан жасырын жұқпаларын анықтау үшін дәрігерге жүйелі барып (жартыжылда бір рет),  анализдарды  тапсыру керек.

  • Соз туралы

Соз туралы

Создыңқоздырғыштары – гонококтер. Гонококктер- бұл бір-біріне ойыс жағымен жатып, жұппен орналасқан атпақ бұршақ түріндегі грамтеріс диплококктер. Жұқпа ошағы ауру адам болып табылады.  Соз ауруының қоздырғышы көп ретте жыныс қатынасы  арқылы жұқтырылады,  ал күнделікті затттарды қолданғанда  (орамал, іш киім) жұқтыру қауіпі сирек болып табылады.Бленнорея кезінде ананың зақымданған туу жолдары арқылы нәресте ауруды жұқтыруы мүмкін.

Создың ағымы

Ауру  жұқтырылғаннан кейін 3-5 тәулік аралығында сезіне басталады,  жіті және созылмалы түрінде өтуі мүмкін. Жіті соз сілемейдің шығуы,  кейін ірін шығуы, қышыма, күйдіру, немесе түтіктің ауырсынуымен сипатталады, жиі кіші дәретттің ауырсындырып шығуы- бұл уретриттің белгілері.  Көптеген адамдар   алғашқы кезеңдерінде аурудың белгілерін  сезбейді.

Ер адамдарда жұқпа атабезқосалқысының үлкеюі, ауырғыштығы, жалпы қызбалық халі айқындалғанда, кіші дәреттің шығу өзектерінен атабезқосалқысына таратылып қабынуды шақырады. Емдеу қабылдамаған жағдайда қабыну 3-4 аптадан кейін созылмалы түріне айналуы немесе қосалқының өлуімен аяқталуы мүмкін . Соның ішінде енбау да қабынуы мүмкін. Кейбір жағдайларда ауру несептік қуыққа өтіп, зәрағарларға таратылып, бүйрек ауруын шақырады. Әйелдерде жіті созымы ер адамдардағыдай ауру ағымы болады. Аурудың белгілері мен ағымдары бірдей.  Жыныс мүшелерінің сыртқы аймақтарының іріндеуінен  экземаның  дамуы мүмкін. Созбен ауырған әйелдердің 8-20%   бартолин безінің зақымдалуы байқалады. Бұл түтіктердің сыртқы тесіктерінен слемейлі-ірінді бөлінділердін шығуы, ауырсынуы, үлкен жыныс еріннің үлкеюі түрінде белгіленеді. Әйелдерде кольпит, эндоцервицит, эндометрит, сальпингоофорит сияқты создың  белгілері болады. Жиі жағдайларда соз әйелдер бедеулігінің болуына әсер етеді. Жақында жыныс жолымен берілген аурулардың арасында соз ауруы жетекшілік орны  алған. Осының себебі,  аурудың әйелдерде белгісіз түрде  өтуіне байланысты және  олар ауруды сезбегендіктен  жыныс серіктестеріне жұқтырудан. Бірақ жүктілік немесе  жасанды түсік   жасырын жұқпаны «белсендіруі» мүмкін.  Әйелдердің ағзасындағы созды шақыратын гонококтың  болуы төмендегідей

  • ірін сипатындағы бөлінділер;
  • себепсіз қан ағуы;
  • жыныс мүшелерінің қышуы;
  •  кіші дәреттің ауырсындырып шығуы;
  •  іш астындағы ауырсынуы

 сияқты белгілерін атауға болды.

Ер адамдарда создың емдеуі қазіргі медициналық құралдарымен өте тез емделеді. Соз ауруымен ауырған адам қайта ауыруға тез шалдығады. Бұл аурумен ауырған адам толық емделуі үшін аз қимыл- әрекет жасау, велосипедті теппеу,  мініс жүрмеу, жыныс байланысының шектелуі, арақ-шарап ішпеу керек. Ер адамдарында созды емдеу алдында  нақтаманы өткізу жеңіл: аурудың әйгіленістері жұқтырылғаннан кейін бір аптаның аралығында, кейде келесі күні белгіленеді. Ондай белгілері

  • сары-көк немесе ары-қоңыр түсіндегі ірінді бөлінділер;
  • кіші дәреттің шығу өзегінің қышуы;
  • кіші дәрет шығу кезінде күйдіруі;
  • кіші дәреттің шығу өзегінің сыртқы тесігінің  қызаруы, ісіну;
  • кіші дәреттің шығу өзегінің сыртқы тесігінің айналасында кішігірім жаралар жатады.

Әйелдерде де, ер адамдарда да создың айқынсыз белгілері басқа аурулардың

  • қөзден ірінді бөлінділер, кірпкітердің жабысуы және конъюктивиттің басқа белгілері;
  • қызылиек қанағыштығы, ауыз иісі, сілекейдің артық шыңуы және стоматиттің басқа белгілері ;
  • тамақтың ауырсындыруы, ауыз қуысының қызаруы және қыспаның басқа белгілері;
  • анустық тесігінің қызаруы, қышуы белгілері мүмкін.

Ережегідей, соз  жыныс немесе байланысқан жолдарымен (туу кезінде ауру шешесінен балаға) жұқтырылады, бірақ мамандар тұрмыс әдісімен жұқтырылғанын да теріске шығармайды, жиі үш жасқа дейін қыздар ауру ата-аналарынан жуғуына ұшырайды. Егер созбен жұқтырылған белгілерін анықтасаңыз және жақын арада қорғаусыз жыныс байланыста болсаңыз дәрігерге баруыңыз қажет. Тек қана создың уақытысындағы нақтама және емдеуі осы аурудың асқынуларынан қашуы мүмкін. Ер адамдарында уақытысында анықталмаған жұқпа

  • простатитке;
  •  атабездер және жыныстық мүше қабынған түрлі ауруларына (баланопостит, кавернит, орхит);
  •  жыныстық дисфункцияларына;
  •  бедеулікке

соқтырады.

Созды емдемегендіктен әйелдерде асқынулары

  • жатыр мен қосалқылардың қабыну аурулары;
  • жатырдан тыс жүктілік;
  • түсік қатері;
  • мезгілінен ерте босануы;
  • босанғаннан кейін түрлі асқынулары;
  • балаларының кемдік туулуы;
  • бедеулік;
  • жыныстық салқындық сияқты асқынулары болуы мүмкін.

Ауру анамен туылған нәрестелерде аурудың жалпы ауыр жағдайы, көз, мұрын, жыныс мүшелері, буындардың қабынуы, соқырлыққа соқтыратын, көз іріндерінің шығындылары сияқты  белгілері болады.

Әлемдік Денсаулық Сақтау Ұйымының сарапшылары келесі сандарды атайды: әлемде жыл сайын 200 млн-нан астам адамдар соз ауруымен жұқтырылады, оның ішінде адамдардың 80% 16-30 жас аралығында жас тобына қатысты. Бұл ауру ұзақ уақыт бойы (трихомониаздан кейін) ЖҚА-ның таратылуы бойынша екінші ауру деп есептеледі. Сондықтан жасырын жұқпаларын анықтау үшін дәрігерге жүйелі барып (жартыжылда бір рет),  анализдарды  тапсыру керек.



Соз туралы Соз туралы
Республика даңғылы 50/2 010000 Ңұр-Сұлтан Ақмола облысы Қазақстан